Tα καβοντορίτικα Αντιά μας, με τον θησαυρό της σφυριχτής γλώσσας!

Πάμε μια βόλτα μέχρι τα πανέμορφα και ξεχωριστά Αντιά της Νότιας Καρυστίας, με την τόσο σπάνια σφυριχτή γλώσσα, Εύβοιας φίλοι; Χάρη στις προσπάθειες μερικών εμπνευσμένων ανθρώπων που αγαπούν την περιοχή και αντιλαμβάνονται τον πολιτισμό ως κάτι παραπάνω από αυγουστιάτικα πανηγύρια και πρωτεργάτη τον Πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Απανταχού Αντιωτών κ. Παναγιώτη Τζαναβάρη, διοργανώνονται ιδίως το καλοκαίρι-Αύγουστο, πολιτιστικές εκδηλώσεις και δρώμενα για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κόσμου για τη ΣΦΥΡΙΆ!

Το Summer Camp από 23 έως 29 Αυγούστου 2026 περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, παρουσιάσεις της Σφυριάς από νέους ανθρώπους που την έμαθαν από τους γηραιότερους, πεζοπορία στην πανέμορφη Αρχάμπολη, μελισσοκομία, παρασκευή κουρκουμπίνων και φυσικά προβολές ταινιών για τη Σφυριά και άλλες σφυριχτές γλώσσες σε Κανάριες Νήσους, Τουρκία και Λάος. Την επιμέλεια του διεθνούς προγράμματος ταινιών έχει κάνει η ανθρωπολόγος κα Ελένη Καραμάλη, μαζί με τον μουσικό κ. Θανάση Σίψα.

Οι ενδιαφερόμενοι να πάνε για τα δρώμενα αυτά στα Αντιά, μπορούν να διανυκτερεύσουν σε σκηνή στο προαύλιο του σχολείου κάτω από τα πεύκα, με καθαρό νερό και λοιπές διευκολύνσεις που παρέχονται από τον σύλλογο “Ο Αντιάς”.

—————————————————————————————————
Και τώρα κάποια στοιχεία που ίσως σας ενδιαφέρουν, Εύβοιας φίλοι! Η προέλευση του ονόματος του χωριού πιθανολογείται από το "αντί", το ξύλινο εργαλείο ύφανσης που στη συγκεκριμένη περίπτωση χρησιμοποιήθηκε στον πληθυντικό αριθμό της λέξης, δηλαδή τα πολλά αντιά. Ως εκ τούτου η χρήση του άρθρου τα Αντιά και όχι η Αντιά.

Εδώ η ζεστασιά των (μιας χούφτας πιά) ανθρώπων και η μαγεία της φύσης σκεπάζουν το κρύο των ημερών του χειμώνα. Του Αγίου Νικολάου γιορτάζει η ομώνυμη όμορφη εκκλησιά τους .Στα σχεδόν έρημα δρομάκια και στο κέντρο του χωριού, στο καφενείο του αείμνηστου Παναγιώτη Κεφαλά, πόσα δεν είπαμε, πόσα δε μάθαμε γύρω από την ξυλόσομπα, ανάμεσα στους λίγους, υπερήλικες, ως επί το πλείστον κατοίκους! Τί τσίπουρα με ντόπια καρύδια, τί ομελέτες με χωριάτικα αυγά, τί φασολάδες, τί τυροπιτάρες με ντόπιο τουλουμοτύρι, τί μελομακάρονα για το καθιερωμένο στην Καρυστία μας κέρασμα.. Το δημοτικό σχολείο δεν έχει πια μαθητές και αποτελεί το κέντρο για τη μελέτη και διάσωση της σφυριχτής γλώσσας, της “Σφυριάς”. Είναι μια πλήρως ανεπτυγμένη γλώσσα, όπου ο σφυριχτής χρησιμοποιώντας τους τονισμούς και διαφορετικούς ήχους σφυρίγματος, προφέρει γράμματα, συλλαβές και λέξεις.

Ο ιδιαίτερος αυτός τρόπος επικοινωνίας με παραγωγή διάφορων σφυριχτών ήχων επιτυγχάνεται από τους Αντιώτες, ως εξής: με δίπλωμα της γλώσσας και φύσημα του αέρα από το ενδιάμεσο, με σφίξιμο των χειλιών και ακόλουθο σφύριγμα αλλά και με τοποθέτηση δύο ή πέντε δάχτυλων των χεριών στο στόμα και σφύριγμα, είτε με σταθερό κράτημα των δάχτυλων, είτε πάλλοντας τις παλάμες. Θα έλεγε, μάλιστα, κανείς ότι συνομιλούν κελαϊδώντας σαν τα πουλιά!

Και ξέρετε, Εύβοιας φίλοι, πώς και πότε γνώρισε την δημοσιότητα αυτός ο πραγματικός πολιτιστικός θησαυρός του τόπου μας; Το 1969, όταν κατέπεσε στην περιοχή αυτή της Νότιας Εύβοιας ένα μονοκινητήριο αεροσκάφος, που οδηγούσε ο γόνος βιομηχάνων (εταιρεία ΧΡΩΠΕΙ) Γιάννης Σοφιανόπουλος. Στην προσπάθεια ανεύρεσης του, η οικογένειά του όρισε το μυθικό για εκείνη την εποχή χρηματικό εύρετρο του ενός εκατομμυρίου Δραχμών! Διαπιστώθηκε τότε ότι οι ντόπιοι, στην αναζήτηση του πιλότου στις εκεί δύσβατες πλαγιές και τα λαγκάδια, συνεννοούνταν μεταξύ τους χρησιμοποιώντας αυτήν την ιδιαίτερη και τόσο αριστοτεχνική ντοπιολαλιά!
Η ανάπτυξη αυτού του τρόπου επικοινωνίας απαντάται και σε άλλα απομονωμένα χωριά ανά τον κόσμο, με ομοιότητες μάλιστα ηχητικών σημάτων, όπου κοινό χαρακτηριστικό είναι η δυσκολία διαπροσωπικής επαφής, λόγω της απόστασης που η μορφολογία του εδάφους επιβάλλει (αποκλεισμός συνήθως από ψηλά βουνά και απότομες πλαγιές) καθώς και ύπαρξη αέρα που προωθεί τον ήχο.
Δυστυχώς η επέκταση των τεχνολογικών μέσων οδηγεί σε αχρηστία τον συγκεκριμένο τρόπο επαφής των Αντιωτών, που άλλωστε μαστίζονται και από πληθυσμιακό μαρασμό, λόγω μετεγκατάστασης του μεγαλύτερου μέρους των κατοίκων σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Οι παλιοί σιγά-σιγά χάνονται (όπως ο αείμνηστος Παναγιώτης Κεφάλας, που ήταν εκεί η ψυχή των σφυριχτάδων) αλλά και οι υπερήλικες του χωριού, χάνοντας τα δόντια τους, δυσκολεύονται ή αδυνατούν να διατηρήσουν τη “Σφυριά”.

Ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου κ. Παναγιώτης Τζαναβάρης και οι λιγοστοί κάτοικοι αγωνίζονται, στο μέτρο που μπορούν, να μην εξαφανιστεί αυτό το ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΚΕΙΜΗΛΙΟ της παράδοσής μας!
Και σε αυτό το σημείο έγκειται στο τώρα η ευθύνη των αρμόδιων πολιτιστικών και πολιτικών φορέων, για ανάληψη μιας ουσιαστικής μελέτης της γλωσσικής αυτής κληρονομιάς μας, της προώθησης και της ΔΙΑΣΩΣΗΣ της!

Ας πληροφορηθούμε, συμπατριώτες, για αυτήν την παραδεισένια περιοχή, με τις τόσες περιβαλλοντικές και πολιτιστικές ομορφιές!
Ας μάθουμε για το Κέντρο Μελέτης και Διάσωσης Σφυριχτής Γλώσσας Χωριού “ΑΝΤΙΑ” ΚΑΙ ΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ με τον τρόπο που ο καθένας σας, πιθανόν, μπορεί!
Μπορείτε να ακολουθείτε για ενημέρωση και στο διαδίκτυο τον ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΑΝΤΙΩΤΩΝ (πηγή των δύο πρώτων φωτογραφιών που ακολουθούν).
Eπισκεφτείτε τους όσοι δεν έχετε ήδη πάει, ξαναεπισκεφτείτε τους όσοι γνωρίζετε τη μαγική αυτή ευβοιώτικη γωνιά, στην πρώτη ευκαιρία.. Αξίζει!
Ναταλία Νάτσου-Παπακωνσταντίνου/Εκπαιδευτικός

Υ.Γ. Με παλαιότερο διευκρινιστικό μήνυμά του πριν 3 χρόνια ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Απανταχού Αντιωτών με είχε πληροφορήσει ότι μαζί με τους μαθητές του, που τους έχει μεταδώσει την σφυριχτή γλώσσα, αυτοί που γνωρίζουν την σφυριχτη γλώσσα είναι 19 άτομα.

(Το πλήρες πρόγραμμα του Summer Camp 2026 για την Σφυριχτή Γλώσσα του χωριού Αντιά, μπορείτε να το δείτε στον εξής σύνδεσμο: https://antias-kafereas.blogspot.com/.../summer-camp-2025)